Ako si osvetli┼ą priestor pre odpo─Źinok a vysok├║ produktivitu

Zl├ę osvetlenie na pr├ícu.

Svetlo m├┤┼że zlep┼íi┼ą, ale aj zhor┼íi┼ą na┼íu produktivitu a n├íladu. ─îi u┼ż sa chyst├íte pracova┼ą v kancel├írii alebo v dielni, vari┼ą v kuchyni ─Źi odpo─Ź├şva┼ą pri knihe, nezabudnite na spr├ívne osvetlenie priestoru. Nie, stla─Źi┼ą vyp├şna─Ź nesta─Ź├ş. Vydr┼żte ─Ź├şta┼ą ─Ćalej ÔÇô porad├şme v├ím, ako si priestor spr├ívne osvetl├şte.  

Aj nevidiaci reaguj├║ na svetlo

To ste ne─Źakali, ┼że? Dok├ízala to napr├şklad ┼ít├║dia z roku 1995 na nevidiacich ─żu─Ćoch, ktor├ş na zmeny svetla reagovali napriek ich 100 % slepote.

Ako je to mo┼żn├ę? Na okolit├ę svetlo odpoved├í n├í┼í organizmus dvoma sp├┤sobmi:

1. Formovan├şm obrazu

Mozog si na z├íklade podnetov od o─Ź├ş sklad├í obraz okolia. V─Ćaka tomu sa vieme orientova┼ą v priestore pomocou zraku.

2. Fyziologick├Żmi zmenami

Na z├íklade sveteln├Żch podmienok m├┤┼że telo zv├Ż┼íi┼ą alebo zn├ş┼żi┼ą ostra┼żitos┼ą ─Źi zintenz├şvni┼ą vn├şmanie okolia. Zvy┼íuje sa napr. tvorba kortizolu, ktor├Ż zr├Żch─żuje tep a telesn├║ teplotu. Okrem toho m├í svetlo vplyv aj na cirkadi├ínny rytmus, ─Źo s├║ tak├ę na┼íe intern├ę, cca 24-hodinov├ę hodinyÔÇŽ 

V─Ća─Ź├şme za to fotopigmentu naz├Żvan├ęmu melanops├şn. V─Ćaka nemu m├┤┼żu na sveteln├ę zmeny (obzvl├í┼í┼ą tie, ktor├ę zah┼Ľ┼łaj├║ modr├ę svetlo) reagova┼ą aj nevidiaci, ak je ich ochorenie, resp. porucha zraku obmedzen├í na vonkaj┼íiu vrstvu sietnice s ty─Źinkami a ─Źap├şkmi.  

Tie mechanizmy nie s├║ jednoduch├ę a nebudeme v├ís nimi za┼ąa┼żova┼ą. Najd├┤le┼żitej┼íie v┼íak je, ┼że osvetlenie m├í na produktivitu v pr├íci a na na┼íu v├Żkonnos┼ą i n├íladu z├ísadn├Ż vplyv. 

Komplexn├ę info n├íjdete v tejto rozsiahlej elektronickej publik├ícii. Samozrejme, k dispoz├şcii m├íte stovky in├Żch zdrojov, sta─Ź├ş h─żada┼ą na Googli.

Pozrie┼ą svietidl├í v e-shope ┬╗

Sveteln├Ż tok nie je v┼íetko

Tak ste sa nie─Źo zauj├şmav├ę dozvedeli, teraz budeme trochu nudn├ş. Najsk├┤r v├ís zozn├ímime s parametrami a pojmami z oblasti osvetlenia, aby sa n├ím to neplietlo:

Sveteln├Ż tok 

Zoberme si napr├şklad najpred├ívanej┼íiu LED ┼żiarovku z n├í┼ího e-shopu. Pri poh─żade na jej obal zist├şte, ┼że m├í pr├şkon 9 W a sveteln├Ż tok 900 lm (l├║menov). 

Aby ste si to vedeli predstavi┼ą: je to nie─Źo medzi 60 a 75-Wattovou klasickou ┼żiarovkou.

R├┤zne sveteln├ę zdroje aj r├┤zne LED ┼żiarovky m├┤┼żu ma┼ą rovnak├Ż v├Żkon, no odli┼ín├║ ├║─Źinnos┼ą. M├┤┼że sa teda sta┼ą, ┼że uveden├í 9 W LED s├şce bude ma┼ą 900 lm, in├í 9 W LED v┼íak m├┤┼że ma┼ą iba 800 lm. 

Sveteln├Ż tok je teda d├┤le┼żit├Ż parameter, ktor├Ż vyjadruje, ako silno ┼żiarovka (─Źi in├Ż sveteln├Ż zdroj) svieti. 

Intenzita osvetlenia

Mo┼żno ste sa u┼ż stihli zamyslie┼ą nad t├Żm, ┼że je rozdiel, ─Źi rovnak├í ┼żiarovka osvet─żuje napr├şklad miestnos┼ą s ve─żkos┼ąou toalety alebo ob├Żva─ŹkuÔÇŽ a m├íte pravdu.

Rovnak├Ż sveteln├Ż tok toti┼ż osvetl├ş v├Ą─Ź┼íiu miestnos┼ą menej. Tomuto parametru sa hovor├ş osvetlenie a vyjadruje sa v luxoch (zna─Źka lx). 

Osvetlenie 1 lx dosiahnete, ke─Ć svietite sveteln├Żm tokom 1 lm na plochu 1 m2

M├íte radi vzorce? Tak v├ím to nap├ş┼íeme ako vzorec, aha: 

Ev = ╬Žv : A

 

Kde:

Ev je osvetlenie v luxoch (lx),

╬Žv (─Ź├ştaj f├ş) je sveteln├Ż tok v l├║menoch (lm),

A je osvetlen├í plocha v m2.

Ako silno teda svieti┼ą? Nebojte, aj na to s├║ normy. Predpisuj├║ r├┤znu minim├ílnu intenzitu osvetlenia pre r├┤zne ─Źinnosti, napr├şklad:

Priestor/─Źinnos┼ą Minim├ílne osvetlenie
sklady 50 lx
kancel├írie a ┼íkolsk├ę triedy 500 lx
kreslenie a rysovanie 750 lx
hrub├ę pr├íce s materi├ílom 200 lx
fr├ęzovanie a s├║stru┼żenie 300 lx
sp├íjkovanie a kontrola plo┼ín├Żch spojov 1 000 lx

 

V┼íimnite si, ┼że ─Ź├şm jemnej┼íia pr├íca a ─Ź├şm v├Ą─Ź┼í├ş d├┤raz na detaily, t├Żm je osvetlenie silnej┼íie. 

Pozrie┼ą svietidl├í v e-shope ┬╗

Ale dos┼ą ÔÇ×kecovÔÇť, dajme si pr├şklad z praxe. 

Pr├şklad osvetlenia malej kancel├írie:

Zaria─Ćujete si nov├║ kancel├íriu s rozmermi 5 ├Ś 5 m, teda s plochou 25  m2. Ke─Ć toto ─Ź├şslo vyn├ísob├şte odpor├║─Źanou ├║rov┼łou osvetlenia 500 lx, vyjde v├ím, ┼że budete potrebova┼ą sveteln├Ż tok 12 500 lm.

 

Na osvetlenie kancel├íri├ş s├║ vhodnej┼íie sk├┤r plo┼ín├ę zdroje, ide├ílne s├║ v tomto pr├şpade LED panely. Tak├Ż 30 W LED panel m├í sveteln├Ż tok cca 2 400 lm. Na dan├ę osvetlenie by ste teda potrebovali 5,2 tak├Żchto panelov.

Poviete, si, ┼że teda objedn├íte 5 a hotovo. Iba ┼że by nie, sorry, tak├ę jednoduch├ę to nebude. 

Pozor na straty, odrazy a odlesky

Jednoduch├ę to nie je, preto┼że v┼íetko svetlo nedopadne tam, kam by ste chceli: 

  • Nie─Źo vy┼żiari sveteln├Ż zdroj inde. 
  • Nie─Źo dopadne na plochy, ktor├ę svetlo pohltia ÔÇô napr├şklad tmav├Ż n├íbytok.
  • Nie─Źo dopadne na plochy, ktor├ę svetlo odrazia ÔÇô napr. biele steny, o nie─Źo menej bled├Ż n├íbytok.

V┼íetko z├ívis├ş od vy┼żarovacieho uhla sveteln├ęho zdroja a reflexnej plochy za n├şm. Ve─żk├║ rolu hraj├║ aj farby, materi├íly a ve─żkosti odrazov├Żch pl├┤ch.

A aby toho nebolo m├ílo, do hry vstupuje aj denn├ę svetlo. Aj toho m├┤┼że pr├şs┼ą do miestnosti viac alebo menej pod─ża ve─żkosti okien, ich orient├ície na svetov├║ stranu a pod─ża ─Źasu. 

Napr├şklad pri okn├ích na v├Żchod v├ís r├íno slnko osln├ş a svetla budete ma┼ą dos┼ąÔÇŽ a┼ż nadbytok. Poobede ho u┼ż bude menej. Na z├ípade to bude zase naopak a osl┼łova┼ą v├ís bude zapadaj├║ce slnko. V zime u┼ż o pol ┼ítvrtej.

Zl├ę osvetlenie na pr├ícu.
 

Na tejto fotke je zle v┼íetko ÔÇô smer, intenzita aj farebn├í teplota svetla. A e┼íte to, ┼że ÔÇ×t├ŻpekÔÇť pracuje v noci, aj keby nemusel.

D├í sa to cel├ę vlastne vypo─Ź├şta┼ą? D├íÔÇŽ

ÔÇŽale nie je to jednoduch├ę a u┼ż d├ívno sa to nerob├ş s perom a kalkula─Źkou v ruke. A hlavne, v tomto ─Źl├ínku na to nem├íme priestor.

Interi├ęrov├ş dizajn├ęri a experti na osvetlenie pre zjednodu┼íenie pou┼ż├şvaj├║ n├ívrhov├Ż softv├ęr ako napr. Dialux (z├íkladn├í verzia je zadarmo). 

A ─Źo my, ÔÇ×be┼żn├ş smrte─żn├şci"? Ak sa v├ím nechce hra┼ą so softv├ęrom, ste odk├ízan├ş na odhady a ─Źiastkov├ę v├Żpo─Źty.

V tom pr├şpade po─Ź├ştajte rad┼íej so silnej┼í├şm osvetlen├şm, ne┼ż je v├í┼í prvotn├Ż odhad. Sveteln├Ż tok ┼żiaroviek, ┼żiariviek a trub├şc ─Źasom slabne. Odborn├şci preto po─Ź├ştaj├║ s aspo┼ł 25 % rezervou. Tj. ak vypo─Ź├ştate/odhadnete/vyve┼ít├şte z kri┼ít├í─żovej gule, ┼że budete potrebova┼ą LED ┼żiarovky/trubice s v├Żkonom 100 W, nechajte namontova┼ą rad┼íej 125 W. 

Na zn├ş┼żenie intenzity m├┤┼żete pou┼żi┼ą stmieva─Ź (stmievac├ş vyp├şna─Ź) alebo sp├şna┼ą viacero sveteln├Żch okruhov samostatne. 

Potrebujete osvetli┼ą firmu? Nechajte to na prof├şka

V├Żpo─Źty a odhady v├ím bud├║ sta─Źi┼ą doma alebo na vo─żno─Źasov├ę aktivity. Ak v┼íak potrebujete osvetli┼ą ve─żk├ę pracovisko so zamestnancami, nechajte to rad┼íej na profesion├íla. Predsa len, je v st├ívke produktivita pr├íce va┼íich zamestnancov. A tie┼ż ich zdravie.

Pozrie┼ą svietidl├í v e-shope ┬╗

Menej svetla je niekedy lepšie

Pre kvalitn├ę osvetlenie je d├┤le┼żit├Ż aj smer. Nie ten s ve─żk├Żm S, ale smer, z ktor├ęho bude svetlo svieti┼ą. 

Pri nespr├ívne zvolenom smere, type a svetelnom toku v├ís m├┤┼że svetlo osl┼łova┼ą. A to je mimoriadne ru┼íiv├ę. Ur─Źite ste za┼żili tak├║ t├║ situ├íciu, ke─Ć za─Ź├şna slnko zapada┼ą a svieti v├ím silno do o─Ź├ş. Je to pr├íve kv├┤li zl├ęmu smeru ÔÇô ve─żmi n├şzkemu uhlu nad horizontom. Ve─żmi nepr├şjemn├ę je to od uhla 45┬░ a ni┼ż┼íieho. 

Najprirodzenej┼íie je, ke─Ć svetlo prich├ídza ┼íikmo zhora. Mierny tie┼ł neprek├í┼ża, naopak, pom├íha v├ím rozl├ş┼íi┼ą hranice a detaily jednotliv├Żch predmetov. Probl├ęmom s├║ v┼íak hlbok├ę tiene, v ktor├Żch m├┤┼żu detaily zanika┼ą. 

Zabr├ínite im pridan├şm pr├şdavn├ęho rozpt├Żlen├ęho osvetlenia k osvetleniu dan├ęho miesta, napr├şklad pracovn├ęho stola. Rozpt├Żlen├Żm osvetlen├şm z├írove┼ł zn├ş┼żite kontrast medzi jasn├Żmi obrazovkami a tmav┼í├şm okol├şm, ktor├Ż by inak unavoval o─Źi.

Osl┼łova┼ą v├ís m├┤┼żu aj odrazy a odlesky z osvetlen├Żch pl├┤ch. ├üno, napr├şklad aj od obrazovky po─Ź├şta─Źa. Ak pracujete za obrazovkou, zdroj svetla by nemal by┼ą za va┼í├şm chrbtom. 

LED panely a trubice s├║ lep┼íie ne┼ż ┼żiarovky

Pri oslnen├ş z├íle┼ż├ş aj na type sveteln├ęho zdroja. Najsilnej┼íie v├ís oslnia tak├ę, ktor├ę vy┼żaruj├║ svetlo z jedn├ęho bodu alebo malej plochy. 

Pr├şkladom s├║ ─Ź├şre ┼żiarovky a ─Ź├şre LED ┼żiarovky, o nie─Źo lep┼íie s├║ na tom mlie─Źne ┼żiarovky a LED ┼żiarovky ─Źi ┼żiarivky. 

E┼íte lep┼íie s├║ ┼żiarivkov├ę trubice a najjemnej┼íie svetlo poskytuj├║ LED panely, ktor├ę vy┼żaruj├║ svetlo z ve─żkej plochy cez mlie─Źne sklo.

Jemn├ę rozpt├Żlen├ę svetlo je aj denn├ę svetlo, ktor├ę v┼íak m├í ve─żk├║ nev├Żhodu. Nem├┤┼żete ho vypn├║┼ą jednoduch├Żm stla─Źen├şm vyp├şna─Źa. Ak nechcete, aby v├ís osl┼łovalo, nezabudnite pri n├ívrhu osvetlenia na vhodn├ę tieniace prvky ÔÇô napr. ┼żal├║ziami ─Źi roletami.

Pozor na blikanie

Blikaj├║ce svetlo unavuje o─Źi. Produkovali ho napr├şklad star├ę ÔÇ×ne├│nkyÔÇť v ┼żiarivkov├Żch svietidl├ích s induk─Źn├Żm predradn├şkom, ktor├ę blikali v rytme 50 Hz frekvencie rozvodnej siete. Ak ich m├íte, odpor├║─Źame v├ím vymeni┼ą svietidl├í za LED alebo za nov┼íie s elektronick├Żm predradn├şkom. Tie blikaj├║ v r├ídoch kHz (nieko─żkotis├şckr├ít za sekundu), tak┼że svetlo budete vn├şma┼ą ako trval├ę.

Pozrie┼ą svietidl├í v e-shope ┬╗

Na pr├ícu studen├í, na odpo─Źinok tepl├í

Biela nie je v┼żdy biela. Aspo┼ł tak to hovoria vysmiate gazdinky v reklam├ích na pracie pr├í┼íky, ale t├Żka sa to aj osvetlenia. 

Mo┼żno si spom├şnate, tak 25 rokov dozadu, ke─Ć na┼íe dom├ícnosti svietili do┼żlta. Hlavn├Żmi sveteln├Żmi zdrojmi boli klasick├ę volfr├ímov├ę ┼żiarovky, v ktor├Żch svetlo vznik├í roz┼żeraven├şm vl├íkna.

Ono na ┼żltom svetle nie je ni─Ź zl├ęÔÇŽ pok├Żm chcete odpo─Ź├şva┼ą. Na pr├ícu sa a┼ż tak nehod├ş. 

Naopak, biele a svetlomodr├ę svetlo podporuje bdelos┼ą a zv├Ż┼íen├║ pozornos┼ą. Je teda omnoho lep┼íie na osvetlenie pracov├şsk ─Źi exteri├ęrov. 

Farebn├Ż odtie┼ł svetla sa vyjadruje tzv. farebnou teplotou. Nebudeme sa ─Ćalej rozpisova┼ą, tabu─żka v├ím to povie polopate:

Slovn├ę ozna─Źenie Farebn├Ż odtie┼ł Farebn├í teplota Pou┼żitie
tepl├í biela ┼żlt├Ż 2 800 ÔÇô 3 500 K odpo─Źinok ÔÇô ob├Żva─Źka, sp├íl┼ła, lampa na ─Ź├ştanie, odpo─Źinkov├ę miestnosti na pracovisku
neutr├ílna biela/denn├ę svetlo ┼żiadny 4 000 ÔÇô 5 000 K pr├íca ÔÇô pracovisko, dom├íca pracov┼ła, kuchy┼ła, predsie┼ł, k├║pe─ż┼ła, terasa
studen├í biela modr├Ż 5 500 ÔÇô 6 500 K  zv├Ż┼íen├í pozornos┼ą ÔÇô pracovisk├í, dielne, haly, gar├í┼że, exteri├ęry a pod.

 

Ale nebojte sa, nemus├şte nikam os├ídza┼ą klasick├ę ┼żiarovky. 

Modern├ę sveteln├ę zdroje ako LED ┼żiarovky, LED panely ─Źi LED trubice toti┼ż zo┼żeniete s r├┤znou farebnou teplotou ÔÇô od tej naj┼żlt┼íej bielej a┼ż po svetlomodr├║ bielu.

Na niektor├Żch zdrojoch ako napr. LED panely, LED p├ísy ─Źi LED ┼żiarovky si m├┤┼żete farebn├║ teplotu dokonca zvoli┼ą. Niekde sa to d├í prep├şna─Źom, inde dia─żkov├Żm ovl├ída─Źom alebo na dia─żku, ak ide napr. o smart ┼żiarovku.

Osvetlenie v ob├Żva─Źke.
 
Do ob├Żva─Źky je vhodn├í ni┼ż┼íia farebn├í teplota (do┼żlta). Ak v nej v┼íak tr├ívite ve─ża ─Źasu alebo nebodaj pracujete, najlep┼íie bude svietidlo s nastavite─żnou farebnou teplotou.

Pozrie┼ą svietidl├í v e-shope ┬╗

Potrebujete nie─Źo osvetli┼ą? Nechajte si to od n├ís vysvetli┼ą

Na sklade m├íme stovky druhov svietidiel a sveteln├Żch zdrojov. A ch├ípeme, ┼że nie je pre v├ís ─żahk├ę sa v nich vyzna┼ą. Zavolajte alebo nap├ş┼íte a porad├şme v├ím, ako svieti┼ą optim├ílne. 

Zobrazi┼ą kontakty ┬╗